8 Mart 2010 Karakoçan (Elazığ) Depremi (ML=5.9) (English)


Artçı deprem aktivitesinin azalması nedeniyle, istasyonlar 31 Mayıs 2010 tarihinde kaldırılarak deprem aktivitelerinin görüldüğü farklı bölgelere yerleştirilmişlerdir.

9 Mart - 30 Mayıs 2010 tarihleri arasında meydana gelmiş toplam 2130 'dan fazla artçı depremin lokasyonu yapılmıştır. Çalışmalarımız devam etmektedir.

1 Haziran 2010

Mikro-deprem haritaları Sayfa Güncelleme:

Deprem Hakkında TÜBİTAK'ın Basın Açıklaması

TURDEP Projesi
Şekil 1: TÜRDEP Projesi kapsamında işletilen çok disiplinli gözlem istasyonları.

TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (Yer ve Deniz Bilimleri Enstitüsü) Bayındırlık Bakanlığı Afet İşleri Genel Müdürlüğü (Aralık 2009 itibari ile T.C. Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetim Başkanlığı ) ve 14 bölge üniversitesinin işbirliği ile “Türkiye’nin Deprem Riski Yüksek Jeo-Stratejik- ancak tektonik rejimleri farklı - Bölgelerinde Deprem Davranışının Çok Disiplinli Yaklaşımlarla Araştırılması” TÜRDEP projesini TÜBİTAK TARAL destekli olarak 2005 yılı Kasım ayından bu yana sürdürmektedir. Proje kapsamında çalışılan Marmara, Ege, Doğu Akdeniz ve Doğu Anadolu bölgelerinde deprem öncesi-sırası ve sonrasını anlamaya yönelik çok disiplinli araştırmalar gerçekleştirilmektedir (Şekil 1) Deprem bölgesinde gerçekleştirilen sürekli gözlem çalışmaları ise Şekil 2’de verilmiştir.


Şekil 2. TÜRDEP Projesi kapsamında Doğu Akdeniz - Doğu Anadolu Bölgelerinde işletilen çok disiplinli gözlem istasyonları.
TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi Yer ve Deniz Bilimleri Enstitüsü (YDBE) ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Afet İşleri Genel Müdürlüğü, Deprem Araştırma Dairesi (DAD) DPT destekli ve 2006 yılında başlayan Deprem Acil Gözlem Çalışmaları – DEPAR” projesi sayesinde alet ve ekip oluşturma çalışmalarını tamamlamış ve 2008 yılı başı itibari ile ülkemizin herhangi bir yerinde meydana gelebilecek Mw ≥ 6 depremler sonrası artçı deprem çalışmalarını gerçekleştirmek üzere hazır hale gelmiştir.

Oluşturulan ekip, deprem sonrası durumlarda deprem merkez üssünde çok parametreli deprem bilgilerini aletsel olarak toplamakta ve değerlendirmekte ve bu bilgileri de en kısa zamanda Kamuoyunun ve Yetkililerimizin bilgisine sunmaktadır.

DEPAR Çalışmaları

TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi DEPAR ekibi 08.03.2010 tarihinde Elazığ'ın yaklaşık 75 km kuzeydoğusunda meydana gelen 6.0 büyüklüğündeki depremin artçı şoklarını çalışmak üzere bölgeye hareket etmiştir (Şekil 3a). 24 saat içinde deprem merkez üssünün çevresine kurulan olan ek sismoloji gözlem istasyonları (Şekil 3b) sayesinde artçı depremlerin zaman ve mekansal gelişimi incelenmeye başlanmıştır.


Sismometre ve güneş panelleri yüklenirken

DEPAR ekibi

DEPAR ekibi
Şekil 3a: Elazığ-Karakoçan Depremi merkez üssüne hareket eden DEPAR ekibi


İstasyon kurulum çalışmaları

İstasyon kurulum çalışmaları

İstasyon kurulum çalışmaları

Kerpiç binalar üzerinde depremin yıkıcı etkisi

Kerpiç bina ile betonarme bina farkı açıkça görülüyor
Şekil 3b: İstasyon kurulum çalışmalarından ve depremin yıkıcı etkisinden görüntüler

Depremin ardından DEPAR ekibince kurulan mikro-sismoloji istasyonları ve güncel mikro-deprem aktivitesi Şekil 4a ve 4b'de görülebilir.

TURDEP Projesi
Şekil 4a: 8 Mart 2010 Karakoçan (Elazığ) Depremi'nin (ML=5.9) TÜBİTAK MAM YDBE istasyonları tarafından tespit edilen artçı mikro-deprem (M<2.8) aktivitesi (Büyük hali için resmi tıklayınız).

Şekil 4a'da mavi renkli kodlarla belirtilen ARIN (Arındık), DEMR (Demirci), AOVA (Aşağıovacık), KURU (Kurucak), ISAG (İsaağa) ve ARDI (Ardıçtepe) istasyonları 8-9 Mart 2010 tarihinde TÜBİTAK MAM YDBE tarafından kurulmuş acil gözlem istasyonlarının yerlerini gösterir. Kırmızı renkli kodla belirtilen PALD (Palu) istasyonu Enstitümüzün TÜRDEP projesi kapsamındaki DAFS sismoloji ağının en doğudaki istasyonudur. Yeşil büyük yıldız ana şokun lokasyonunu göstermektedir. Elazığ-Palu arasında ve Karakoçan ilçesi kuzeyinde mikro-deprem aktivitesi gözlenmektedir. Bu nedenle 19 Mart 2010 günü itibariyle mikro-deprem haritalarının sınırı genişletilmiştir.

Şekil 4b'de ise aynı istasyonlarla belirlenen makro-deprem (M>2.8) aktivitesi görülmektedir.

TURDEP Projesi
Şekil 4b: 8 Mart 2010 Karakoçan (Elazığ) Depremi'nin (ML=5.9) TÜBİTAK MAM YDBE istasyonları tarafından tespit edilen artçı makro-deprem (M>2.8) aktivitesi (Büyük hali için resmi tıklayınız).

Bir deprem sonrası harket eden fayın farklı bölgelerinde gerilme (stres) alanında değişklikler olur. Karakoçan depremi sonrasında meydana gelen Coulomb gerilme değişimi Şekil 4c'de verilmiştir. Buna göre kırmızı alanlarda deprem nedeniyle gerilme artışı olmaktadır.

TURDEP Projesi
Şekil 4c: 8 Mart 2010 Karakoçan (Elazığ) Depremi'nin (ML=5.9) Coulomb gerilme anazlizi sonucu ve artçı depremlerle ilişkisi. Kırmızı alanlar deprem sonrası gerilmenin arttığı, mavi alanlar ise gerilmenin düştüğü yerleri gösterir (Büyük hali için resmi tıklayınız).
Depremler hakkında genel bilgiler için TÜBİTAK MAM YDBE Toplum Bilim Sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.

Genel Bilgiler

Doğu Anadolu Fay Zonu (DAFZ) Karlıova (Bingöl)-Antakya arasında yaklaşık kuzeydoğu-güneybatı gidişli, 400-550 km uzunluğunda, sol yanal atımlı, birbirlerini tamamlayan birçok segmentten oluşmuş bir fay zonudur. Güneyde yer alan Arap Levhasının kuzeye doğru hareketi sonucunda meydana gelen Anadolu Levhasının batıya kaçışı bu fay zonu ve kuzeyde Kuzey Anadolu Fay Zonu boyunca gerçekleşir (Arpat ve Şaroğlu, 1972; Şaroğlu ve diğ., 1992a).

Hazar Gölü kuzeydoğusunda bir kaç kol halinde devam eden DAFZ Palu kuzeydoğusunda Gökdere ilçesine kadar izlenir, Gökdere ve Genç (Bingöl) ilçeleri arasında sağa sıçrama yaparak sıkışmalı bir alan oluşturur (Şaroğlu ve diğ., 1987). 8 Mart 2010 Palu depremi bu sıkışmalı alan ve Palu arasında kalan kesimde DAFZ üzerinde meydana gelmiştir.

DEPAR artçı şok çalışmasından elde edilen ilk sonuçlar depremin odak mekanizmasının sol-yanal olduğunu yani depremin DAF üzerinde bir faylanmaya işaret ettiğini göstermektedir. Daha detaylı deprem kaynak parametreleri önümüzdeki günlerde ortaya konulacaktır.

Şekil 5’te verilen haritada bölgede meydana gelmiş tarihsel depremler ve kırılan fay parçaları görülebilir (üstteki sayılar depremlerin tarihlerini, alttakiler ise o depremden günümüze geçen zamanı yıl olarak ifade etmektedir)


Şekil 5: Doğu Anadolu Fayı boyunca tarihsel depremler (kaynaklar: Ambraseys, 1989; Nalbant vd., 2002; Akyüz vd., 2006).
Yıldız 8 Mart 2010 depremini temsil etmektedir.

GPS Çalışmaları

Bölgede farklı çalışmalar kapsamında, ölçülmüş bulunan GPS ölçüm noktalarına ait konum bilgileri ve geçmiş verileri derlenmiş olup (Şekil 6) , M.S.B. Harita Genel Komutanlığı (HGK) koordinatörlüğünde, HGK ekipleri deprem sonrası etkilenmiş noktaların ölçülmesine yönelik çalışmaları başlatmıştır.


Şekil 6: Bölgede farklı proje ve çalışmalar kapsamında, ölçülmüş bulunan GPS ölçüm noktaları.

Bölgeye ait en güncel çalışma “Ozener, H., Arpat, E., Ergintav, S., Dogru, A., Cakmak, R., Turgut, B.,, Dogan, U., 2010. Kinematics of the eastern part of the North Anatolian Fault Zone, Journal of Geodynamics, 49, 141-150” olup, makaleye tıklayarak ulaşabilirsiniz.

İzleyen şekil, ILIC istasyonu referans alınarak, bölgedeki farklı fay segmentleri üzerindeki yamulma birikimlerini göstermektedir. Ayrıntılar için yukarıda verilen makaleye bakılmalıdır.


Şekil 7: ILIC istasyonuna gore, deprem bölgesine ait güncel hız alanı
(elipsler, %95 guvenirlik aralığını tanımlamaktadır. (Özener vd., 2010'dan alınmıştır)

İlgili Bazı Yayınlar

Web Bağlantıları